Uzdrawiająca moc wody

Autor: Damian Szczerbicki

Na stronie internetowej rosmosis.pl opublikowano obszerny artykuł pt. „Uzdrawiająca moc wody”, którego autor podejmuje próbę omówienia szeregu zagadnień związanych z rolą wody w przyrodzie oraz jej znaczeniem dla zdrowia i funkcjonowania człowieka. Tekst porusza wiele wątków, w tym m.in. problematykę zagrożeń związanych z fluoryzacją i chlorowaniem wody. W dalszych częściach autor, posługując się licznymi stwierdzeniami o pozorach naukowości, przechodzi do prezentacji teorii o charakterze pseudonaukowym, nieznajdujących potwierdzenia w aktualnym stanie wiedzy naukowej.

Autor powołuje się na liczne autorytety, z których większość pozostaje jednak na marginesie głównego nurtu nauki lub jest otwarcie krytykowana przez środowiska akademickie. Szczególnie problematyczne jest to, że strona, na której zamieszczono artykuł, jest jednocześnie powiązana ze sklepem internetowym oferującym urządzenia do „uzdatniania”, „rewitalizacji” i „aktywacji” wody, często w bardzo wysokich cenach. W związku z tym treści artykułu mogą stanowić zagrożenie dezinformacyjne dla odbiorców, zwłaszcza osób nieposiadających przygotowania naukowego umożliwiającego krytyczną ocenę przedstawianych tez.

Najważniejsze pojęcia występujące w artykule

Dla właściwego zrozumienia treści artykułu konieczne jest zdefiniowanie kluczowych pojęć, którymi posługuje się autor. Obejmują one zarówno zjawiska faktycznie istniejące i opisane przez naukę, jak i koncepcje pseudonaukowe.

Zjawiska fizyczne i chemiczne uznawane przez naukę:

Chlorowanie wody – metoda dezynfekcji polegająca na dodawaniu związków chloru w celu eliminacji patogenów; powszechnie stosowana i regulowana normami sanitarnymi.

Fluoryzacja wody – proces polegający na kontrolowanym dodawaniu fluorków w celu profilaktyki próchnicy zębów; stosowany w niektórych krajach, przedmiot debaty, lecz oparty na licznych badaniach epidemiologicznych.

Koncepcje obalone lub niepotwierdzone naukowo:

Pamięć wody to pojęcie opisujące rzekomą zdolność wody do trwałego zapamiętywania substancji, bodźców lub informacji (np. emocji), które miały z nią kontakt, nawet po ich fizycznym usunięciu. W rzeczywistym stanie nauki nie istnieje mechanizm umożliwiający długotrwałe przechowywanie informacji w strukturze wody, ponieważ układ wiązań wodorowych między cząsteczkami jest dynamiczny i ulega ciągłym zmianom w bardzo krótkich skalach czasowych.

Energia wody / energia subtelna odnosi się do przekonania, że woda posiada niemierzalną, pozafizyczną energię wpływającą na zdrowie i samopoczucie człowieka. W nauce pojęcie energii ma ściśle określoną definicję i jest wielkością mierzalną; termin „energia subtelna” nie funkcjonuje w fizyce, chemii ani biologii i ma charakter metaforyczny.

Heksagonalna woda to koncepcja zakładająca istnienie trwałej, uporządkowanej struktury cząsteczek wody o rzekomo korzystnych właściwościach biologicznych. W rzeczywistości struktury heksagonalne pojawiają się jedynie chwilowo w lodzie lub w bardzo specyficznych warunkach, a w ciekłej wodzie nie mogą utrzymywać się w sposób trwały ani mieć szczególnych właściwości zdrowotnych.

Programowanie wody oznacza przypisywanie wodzie zdolności do zmiany właściwości pod wpływem intencji, słów, symboli, muzyki lub urządzeń energetycznych. Z perspektywy naukowej nie istnieją dowody ani znany mechanizm fizyczny, który pozwalałby niematerialnym bodźcom wpływać na skład lub strukturę wody w sposób trwały i mierzalny.

Świadomość wody to idea, według której woda posiada zdolność odczuwania, reagowania na emocje lub podejmowania „decyzji”. Jest to przykład antropomorfizacji materii nieożywionej; w nauce świadomość jest zjawiskiem związanym z funkcjonowaniem układu nerwowego, a nie z prostymi cząsteczkami chemicznymi.

Informacje w wodzie to pojęcie używane do opisu rzekomego zapisu zdarzeń, emocji lub substancji w wodzie. W nauce informacja wymaga określonego nośnika i sposobu kodowania (np. DNA, sygnały elektromagnetyczne). Woda jako substancja chemiczna nie spełnia tych warunków i nie może przenosić informacji w tym sensie.

„Martwa” i „żywa” woda to terminy wartościujące, według których woda uzdatniana technologicznie traci swoje „życiowe” właściwości, a woda naturalna lub specjalnie „ożywiona” je odzyskuje. W rzeczywistym ujęciu naukowym woda nie jest organizmem żywym, a jej jakość ocenia się na podstawie parametrów fizykochemicznych i biologicznych, a nie cech metaforycznych.

Struktura i treść artykułu:

Tekst został podzielony na pięć części:

1. Obecne metody uzdatniania wody
2. Mikroskopowe zanieczyszczenia
3. Wymazywanie szkodliwych informacji
4. Energia emocjonalna zmagazynowana w wodzie
5. Moc modlitwy, uczuć i myśli

Układ ten ma charakter gradacyjny – od selektywnie przedstawionych i zmanipulowanych faktów po coraz bardziej uduchowione refleksje, którym autor nadaje pozory badań naukowych.

W pierwszej części autor opisuje współczesne metody uzdatniania wody, takie jak chlorowanie, fluoryzacja, wykorzystanie srebra czy lamp jonizujących. Żadna z tych metod nie zostaje jednak rzetelnie wyjaśniona pod względem mechanizmu działania ani skuteczności. Krytyka ma charakter ideologiczny i opiera się na założeniu, że każda technologiczna ingerencja w wodę jest szkodliwa. Autor posługuje się przy tym językiem nasyconym terminologią pseudonaukową, odwołując się m.in. do światopoglądu Viktora Schaubergera, według którego woda posiada bliżej nieokreśloną „energię życiodajną”.

Autor twierdzi, że dezynfekcja wody za pomocą chloru, srebra lub promieniowania UV „zabija energię wody”, nie przedstawiając jednak żadnych dowodów empirycznych potwierdzających istnienie takiej energii ani mechanizmu jej niszczenia. Chlorowanie i fluoryzacja są przedstawiane wyłącznie w negatywnym świetle, z pominięciem konsensusu naukowego oraz regulacji prawnych.

Mikroskopowe zanieczyszczenia i ich interpretacja

Kolejna część artykułu dotyczy mikroskopowych zanieczyszczeń wody, takich jak mikroplastik, śladowe ilości farmaceutyków, pestycydów, metali ciężkich czy mikroorganizmy. Autor słusznie wskazuje, że substancje te mogą w określonych stężeniach stanowić zagrożenie dla zdrowia. Pomija jednak fakt, że nowoczesne systemy uzdatniania wody oraz procedury monitoringu są zaprojektowane w celu skutecznego ograniczania ich obecności.

W Polsce znaczna część ludności korzysta z wód podziemnych, charakteryzujących się stabilnym składem chemicznym i mniejszą podatnością na zanieczyszczenia powierzchniowe. Jakość wody regulowana jest m.in. przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. oraz ustawę Prawo wodne z 20 lipca 2017 r. Autor artykułu ignoruje te fakty, twierdząc, że wszelkie oczyszczanie jest nieskuteczne, a zanieczyszczenia „zapisują” w wodzie negatywne informacje lub energię oddziałującą na człowieka.

Pseudonaukowe koncepcje energii i świadomości wody

Części zatytułowane „Energia emocjonalna zmagazynowana w wodzie” oraz „Moc modlitwy, uczuć i myśli” opierają się na założeniu, że woda potrafi przechowywać emocje, intencje oraz doświadczenia psychiczne człowieka, a następnie przekazywać je organizmowi. Z punktu widzenia nauk przyrodniczych są to twierdzenia całkowicie nieuzasadnione.

Cząsteczki wody pozostają w nieustannym ruchu i reorganizacji, co uniemożliwia trwałe magazynowanie jakichkolwiek informacji o charakterze emocjonalnym czy psychicznym. Pojęcie „energii emocjonalnej” nie posiada definicji naukowej i nie funkcjonuje w fizyce, chemii ani medycynie. Autor przechodzi płynnie od języka quasi-naukowego do narracji duchowej, traktując wodę jako medium reagujące na modlitwę i myśli. Brakuje jednak jakichkolwiek dowodów empirycznych oraz mechanizmów wyjaśniających takie oddziaływania.

Schauberger i strumienie wody:

Viktor Schauberger był austriackim przyrodnikiem-samoukiem, który obserwując naturalne strumienie i rzeki, zwracał uwagę na spiralny, wirujący i meandrujący ruch wody. Twierdził, że taki sposób przepływu zachowuje „życiowe” właściwości wody, podczas gdy przepływ prostoliniowy prowadzi do jej degradacji. Część jego obserwacji znajduje potwierdzenie w hydrodynamice i ekologii rzek, jednak przypisywanie wodzie „energii życiowej”, „odmładzania” czy szczególnych właściwości niematerialnych nie ma podstaw naukowych, co sprawia, że jego koncepcje łączą realne zjawiska z elementami pseudonaukowymi.

Wolfgang Ludwig i degeneracja wody: 

W analizowanym tekście Wolfgang Ludwig przedstawiany jest jako autorytet w dziedzinie „naturalnej” lub „żywej” wody, który twierdzi, że współczesne metody uzdatniania i dystrybucji wody – takie jak chlorowanie, filtracja czy transport w prostych rurach – prowadzą do jej „degeneracji” poprzez utratę naturalnej struktury i energii, co ma rzekomo negatywnie wpływać na zdrowie człowieka; według Ludwiga woda powinna zachowywać ruch spiralny i dynamiczny, aby pozostać biologicznie wartościowa, a jego poglądy nawiązują do koncepcji Viktora Schaubergera. Z punktu widzenia nauk przyrodniczych teoria ta nie znajduje potwierdzenia: hydrodynamika opisuje ruch wirowy i turbulentny wody jako zjawisko fizyczne, lecz nie przypisuje mu żadnych właściwości „życiowych”, a chemia fizyczna wskazuje, że struktura ciekłej wody jest dynamiczna i nie ulega trwałym zmianom wskutek sposobu przepływu. Badania nad jakością wody pitnej jednoznacznie pokazują, że kluczowe znaczenie dla zdrowia mają parametry chemiczne, mikrobiologiczne i toksykologiczne, a nie geometria ruchu wody w instalacjach. W rezultacie koncepcja Ludwiga jest uznawana za pseudonaukową, ponieważ opiera się na metaforycznych pojęciach „energii” i „degeneracji” bez jasno zdefiniowanych mechanizmów i bez empirycznych dowodów potwierdzonych w literaturze naukowej.

Omówienie eksperymentu Masaru Emoto: 

Eksperyment Masaru Emoto polegał na fotografowaniu kryształów lodu powstałych z wody poddawanej działaniu słów, muzyki, modlitwy lub ludzkich emocji, co według autora miało dowodzić, że myśli i uczucia wpływają na strukturę wody. Masaru Emoto twierdził, że „pozytywne” bodźce prowadzą do powstawania symetrycznych kryształów, a „negatywne” do form nieregularnych. Z naukowego punktu widzenia eksperymenty te nie spełniają jednak podstawowych kryteriów metodologicznych: nie stosowano prób ślepych, brakowało obiektywnych kryteriów oceny, analizy statystycznej oraz możliwości powtarzalnej weryfikacji wyników. Proces krystalizacji wody jest determinowany czynnikami fizycznymi, takimi jak temperatura, szybkość zamarzania i obecność zanieczyszczeń, a dynamiczny charakter wiązań wodorowych uniemożliwia trwałe „zapamiętywanie” bodźców niematerialnych. W rezultacie prace Emoto są uznawane przez środowisko naukowe za pseudonaukowe i nie stanowią dowodu na wpływ myśli, uczuć czy modlitwy na właściwości wody.

Charakterystyka działalności Rosmosis

Firma Rosmosis oferuje szeroki asortyment produktów służących do filtrowania, uzdatniania i „aktywacji” wody. Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie, właścicielem firmy jest Paweł Kenkel, a jej działalność rozpoczęła się w 1997 roku. Ceny produktów wahają się od kilkudziesięciu złotych do ponad 70 tysięcy złotych. Opisy urządzeń, w tym najdroższego modelu DILEKA 80 RS, zawierają liczne twierdzenia o „rewitalizacji”, „silnym działaniu antyoksydacyjnym” czy „neutralizacji szkodliwych substancji”, bez podania producenta, specyfikacji technicznej ani wyników niezależnych badań potwierdzających skuteczność tych urządzeń.

Ocena końcowa

Artykuł ma charakter dezinformacyjny i nie jest zgodny z aktualnym stanem wiedzy naukowej. Opiera się na teoriach pseudonaukowych, selektywnie dobranych cytatach oraz autorytetach funkcjonujących poza głównym nurtem nauki. Jego celem wydaje się budowanie narracji spiskowej wokół jakości wody pitnej i wzbudzanie lęku o zdrowie, co w połączeniu z ofertą drogich produktów rodzi poważne wątpliwości natury etycznej. Przeciętny odbiorca nie ma narzędzi do weryfikacji prezentowanych treści, a nagromadzenie terminów naukowych oraz tytułów akademickich ma na celu stworzenie pozorów rzetelności. Umieszczenie tego typu artykułu na stronie komercyjnej wzmacnia podejrzenie, że główną motywacją autorów jest zysk, a nie rzetelna edukacja odbiorców.

Źródła:

Elton, D. i in., Exclusion Zone Phenomena in Water — A Critical Review of Experimental Findings and Theories.

Elton, D., Compelling Alternative Theories for Exclusion Zone Phenomena in Water and Other Liquids.

Exclusion Zone Water [film]. YouTube. Dostępne w:
https://www.youtube.com/watch?v=y_BqR8oxTTY

Exclusion Zone Phenomena Explained [film]. YouTube. Dostępne w:
https://www.youtube.com/watch?v=nhiJE2U6WYY&t=632s

Woda ma pamięć i reaguje na emocje — pseudonauka. Demagog. Dostępne w:
https://demagog.org.pl/fake_news/woda-ma-pamiec-i-reaguje-na-emocje-pseudonauka/

Uzdrawiająca moc wody. Rosmosis. Dostępne w:
https://rosmosis.pl/uzdrawiajaca-moc-wody/

Informacje o jakości wody. ZPE. Dostępne w:
https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DWa0csMdM

Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi. Główny Inspektorat Sanitarny. Dostępne w:
https://www.gov.pl/web/gis/woda-przeznaczona-do-spozycia-przez-ludzi2

Damian Szczerbicki