Polski
English (UK)
Ελληνικά
Magyar
Italiano
Български
FrançaisAutor: Bartosz Stanek
Krótki wstęp
Narracja o „starożytnych bombach atomowych” w Indiach i na pustyniach świata krąży w
internecie od dekad. Opiera się na sensacyjnych interpretacjach tekstów hinduskich,
znaleziskach archeologicznych i geologicznych oraz wyjętych z kontekstu cytatach
naukowców, takich jak J. Robert Oppenheimer. Artykuły z lat 2014, pochodzące m.in. z
Ancient Origins i stron pseudonaukowych, sugerują, że szkło pustynne (Libyan Desert Glass)
i ruiny Mohenjo-Daro to dowody na prehistoryczną wojnę nuklearną.
Analiza w pigułce
Teza o starożytnych bombach atomowych nie wytrzymuje konfrontacji z dowodami
naukowymi. Szkło pustynne powstało w wyniku uderzenia meteorytu około 29 milionów lat
temu.1 Ruiny Mohenjo-Daro nie wykazują śladów radioaktywności ani nagłej katastrofy
nuklearnej – szkielety pochodzą z różnych okresów i nie były „spopielone”.2 Opisy z Mahabharaty są poetycką hiperbolą, a cytaty Oppenheimera zostały wyrwane z kontekstu.3
Konkretnie chodzi o tą odpowiedź po tym jak J. Robert. Oppenheimer został zapytany przez
jednego ze studentów podczas wykładu o to czy przeprowadził on pierwszy test broni
atomowej, na co miał usłyszeć:
Eng: “Yes, in modern Times…”
Pl: „Tak, w czasach nowożytnych…”
Co wydarzyło się w sieci?
W sieci od lat krąży narracja, która łączy starożytne eposy hinduskie z hipotezą o
„prehistorycznej technologii nuklearnej” — czyli twierdzeniem, że w dalekiej przeszłości na
Ziemi miały miejsce eksplozje podobne do współczesnych bomb atomowych, a ich ślady
rzekomo zachowały się w mineralnych i tekstualnych „dowodach”. Ta wersja historii nie
pochodzi z naukowych publikacji, lecz z portali pseudonaukowych i konspiracyjnych.
Pierwszy rodzaj materiałów krążył na stronach takich jak Ancient Origins (artykuł sugerujący,
że pewne szkła pustynne powstały w wyniku starożytnych „atomowych” detonacji) oraz
Indiadivine.org, które opublikowały teksty łączące odkrycia archeologiczne z interpretacjami
mitologicznymi Mahabharaty. Treści te były następnie kopiowane i powielane w blogach,
filmach i memach o starożytnych cywilizacjach, dzięki czemu narracja wraca cyklicznie w
mediach społecznościowych.
Kluczowe dla tej sieciowej narracji są twierdzenia, które zwykle nie mają potwierdzenia w
recenzowanej literaturze naukowej:
- „Szkło pustynne” rzekomo powstałe w wyniku eksplozji przypominających atomowe
— analogia oparta na tym, że współczesne próby atomowe (np. w Nowym Meksyku)
tworzyły szklistą materię z roztopionego piasku (tzw. trinitite). W sieci argumentuje
się, że podobne materiały znalezione w różnych częściach świata dowodzą katastrof z
ogromnym wydzieleniem ciepła, choć naukowe wyjaśnienia wskazują na inne procesy
geologiczne. - Opisy z Mahabharaty — cytaty z hinduskiej epopei, opisujące broń dającą błysk jak
„10 000 słońc”, są interpretowane przez zwolenników tej narracji jako relacja o
prehistorycznych „bomby atomowej”. Te cytaty są zamieszczane bez odniesienia do
kontekstu literackiego i religijnego, a ich związek z technologią nuklearną jest
nadinterpretacją. - Radiacja i artefakty w Pakistanie i Indiach — artykuły tego typu twierdzą, że w
miejscach takich jak Mohenjo-Daro znaleziono szczątki o rzekomo wysokim
promieniowaniu i roztopioną ceramikę, co ma świadczyć o katastrofie nuklearnej
tysiące lat p.n.e. Nie są to jednak wiarygodne dane archeologiczne potwierdzone w
literaturze naukowej. - Krater Lonar — w tych narracjach Lonar jest opisywany jako dowód starożytnej
eksplozji nuklearnej. W rzeczywistości jest to naturalny krater uderzeniowy w bazalcie, którego wiek i geneza geologiczna nie wspierają hipotezy o jakimkolwiek „bombowym” wydarzeniu około 8–12 tys. lat temu.
W mediach społecznościowych narracja ta często łączy wszystkie powyższe elementy w obraz „starożytnej wojny nuklearnej”, a jej popularność wynika raczej z atrakcyjności sensacyjnych twierdzeń niż ze sprawdzonych danych4.
Mechanizm dezinformacji
Autorzy stosują klasyczne techniki:
- Wybierają fakty (np. istnienie szkła pustynnego) i nadinterpretują je (porównywanie do
szkła uformowanego podczas testów bomb atomowych). - Cytują nieistniejące lub zniekształcone źródła (np. „Francis Taylor” czy „Lee Hundley” –
postacie fikcyjne lub niepotwierdzone). - Wyjmują z kontekstu cytaty (Oppenheimer nigdy nie sugerował starożytnych bomb).
- Ignorują chronologię – szkło pustynne ma 29 mln lat, Mohenjo-Daro ok. 4500 lat, a
Mahabharata to epos z I tysiąclecia p.n.e. - Łączą niespokrewnione zjawiska (krater Lonar, teksty religijne) w jedną „teorię”.
Co mówią oficjalne źródła i nauka?
- Szkło pustynne (Libyan Desert Glass): Impactite powstałe w wyniku eksplozji powietrznej
meteorytu/komety ok. 29 mln lat temu. Wysoka temperatura (powyżej 1600°C) i czystość
krzemionki (99%) są typowe dla uderzeń kosmicznych, nie atomowych.5 - Mohenjo-Daro: Brak dowodów na eksplozję czy promieniowanie. Szkielety nie są
radioaktywne (pomiar z lat 70. okazał się błędem lub fałszerstwem). Miasto upadło stopniowo
z powodu zmian klimatycznych i przesunięcia rzeki Indus. - Krater Lonar który według narracji o starożytnych bombach atomowych miał być miejscem
wybuchu takiej, to klasyczny krater meteorytowy w bazalcie, wiek ok. 50 tys. lat. - Mahabharata: Opisy broni to metafora – typowa dla eposów indyjskich, nie dosłowne
bomby.
Co mówią na ten temat uznani eksperci?
Archeolodzy (np. z Penn Museum) i geolodzy (publikacje w Nature) jednoznacznie odrzucają
teorię.6
Jason Colavito i Mike Ruggeri (specjaliści od debunkingu ancient aliens) wskazują, że
historia o „radioaktywnych szkieletach” wywodzi się z jednej niepotwierdzonej wzmianki z
lat 70., prawdopodobnie sowieckiej dezinformacji.7 Żaden poważny indolog nie interpretuje
Mahabharaty jako relacji z wojny nuklearnej.
Domowy eksperyment (jak zweryfikować narrację bez specjalistycznego sprzętu)
Bez specjalistycznego sprzętu możesz:
- Sprawdzić, czy istnieje choć jedno recenzowane badanie potwierdzające tezy (Google
Scholar) - Zobaczyć, czy cytaty występują w oryginalnych tłumaczeniach Mahabharaty
Rekomendacje dla czytelników
- Zawsze sprawdzaj źródło – Indiadivine i Ancient Origins mają udokumentowaną historię
publikacji pseudonaukowych. - Korzystaj z baz akademickich (Google Scholar, PubMed, JSTOR).
– Pamiętaj: brak krateru nie oznacza braku meteorytu — zjawisko airburst, czyli eksplozja
obiektu kosmicznego w atmosferze przed dotarciem do powierzchni Ziemi (jak w przypadku
Tunguski w 1908 roku), nie pozostawia krateru uderzeniowego - Unikaj książek, które nie są recenzowane przez specjalistów
Podsumowanie
„Teoria” o starożytnych bombach atomowych to czysta spekulacja, niepoparta żadnym
wiarygodnym dowodem fizycznym, archeologicznym ani tekstologicznym. Wszystkie
rzekome „dowody” mają naturalne, dobrze udokumentowane wyjaśnienia. Narracja
przetrwała dzięki sensacji i selektywnemu cytowaniu, ale w świetle nauki jest zwykłym
mitem.
Źródła
Ancient Aliens Debunked (b.d.). Ancient Nuclear Warfare. Ancient Aliens Debunked.
Dostępne na:
https://www.ancientaliensdebunked.com/ancient-nuclear-warfare
(Dostęp: 17.12.2025).
Colavito, J. (b.d.). A Clarification on David Hatcher Childress. Jason Colavito – Forbidden
History. Dostępne na: https://www.jasoncolavito.com/blog/a-clarification-on-david-hatcher-childress
(Dostęp: 17.12.2025).
Colavito, J. (b.d.). The “Radioactive Skeleton” of Mohenjo-Daro: How Soviet Propaganda
Spiraled into an Extreme Fringe History Claim. Jason Colavito – Forbidden History.
Dostępne na:
https://www.jasoncolavito.com/blog/the-radioactive-skeleton-of-mohenjo-daro-how-sovietpropaganda-spiraled-into-a-extreme-fringe-history-claim
(Dostęp: 17.12.2025).
Penn Museum (b.d.). The Mythical Massacre at Mohenjo-Daro. University of Pennsylvania
Museum of Archaeology and Anthropology. Dostępne na:
https://www.penn.museum/sites/expedition/the-mythical-massacre-at-mohenjo-daro/
(Dostęp: 17.12.2025).
RealClearScience (2019). How We Solved the Mystery of Libyan Desert Glass.
RealClearScience. Dostępne na:
https://www.realclearscience.com/articles/2019/05/23/how_we_solved_the_mystery_of_libya
n_desert_glass_110987.html
(Dostęp: 17.12.2025).
The Conversation (2023). Libyan desert’s yellow glass: how we discovered the origin of these
rare and mysterious shards. The Conversation. Dostępne na:
https://theconversation.com/libyan-deserts-yellow-glass-how-we-discovered-the-origin-ofthese-rare-and-mysterious-shards-217565
(Dostęp: 17.12.2025).
WIRED (b.d.). Manhattan Project: Robert Oppenheimer. WIRED. Dostępne na:
https://www.wired.com/story/manhattan-project-robert-oppenheimer/
(Dostęp: 17.12.2025).
Przypisy:
1 The Conversation (2023). Libyan desert’s yellow glass: how we discovered the origin of these rare and
mysterious shards. The Conversation. Dostępne na:
https://theconversation.com/libyan-deserts-yellow-glass-how-we-discovered-the-origin-of-these-rare-andmysterious-shards-217565 (Dostęp: 17.12.2025).
2 Ancient Aliens Debunked (b.d.). Ancient Nuclear Warfare. Ancient Aliens Debunked. Dostępne na:
https://www.ancientaliensdebunked.com/ancient-nuclear-warfare (Dostęp: 17.12.2025).
3 WIRED (b.d.). Manhattan Project: Robert Oppenheimer. WIRED. Dostępne na:
https://www.wired.com/story/manhattan-project-robert-oppenheimer/ (Dostęp: 17.12.2025).
4 Colavito, J. (b.d.). A Clarification on David Hatcher Childress. Jason Colavito – Forbidden History. Dostępne
na:
https://www.jasoncolavito.com/blog/a-clarification-on-david-hatcher-childress (Dostęp: 17.12.2025).
5 RealClearScience (2019). How We Solved the Mystery of Libyan Desert Glass. RealClearScience. Dostępne na:
https://www.realclearscience.com/articles/2019/05/23/how_we_solved_the_mystery_of_libyan_desert_glass_11
0987.html (Dostęp: 17.12.2025).
6 Penn Museum (b.d.). The Mythical Massacre at Mohenjo-Daro. University of Pennsylvania Museum of
Archaeology and Anthropology. Dostępne na:
https://www.penn.museum/sites/expedition/the-mythical-massacre-at-mohenjo-daro/ (Dostęp: 17.12.2025).
7 Colavito, J. (b.d.). The “Radioactive Skeleton” of Mohenjo-Daro: How Soviet Propaganda Spiraled into an
Extreme Fringe History Claim. Jason Colavito – Forbidden History. Dostępne na:
https://www.jasoncolavito.com/blog/the-radioactive-skeleton-of-mohenjo-daro-how-soviet-propaganda-spiraledinto-a-extreme-fringe-history-claim (Dostęp: 17.12.2025).
No responses yet