Kosmici i dinozaury

Autor: Miłosz Radwan

Starożytni Kosmici (Ancient Aliens) program emitowany na antenie kanału History Channel od 2009 roku promuje hipotezę m.in., że istoty pozaziemskie odwiedzały Ziemię w dawnych epokach i wpływały na rozwój ludzkiej cywilizacji. Choć program opiera się na elementach historii, archeologii i mitologii, narracja przedstawia spekulacje jako możliwą rzeczywistość, bez poparcia empirycznymi dowodami i bez uczestnictwa krytycznej metody naukowej. Odcinek „Kosmici i dinozaury” (Aliens and Dinosaurs), dziesiąty epizod czwartego sezonu serialu rozwija jedną z bardziej kontrowersyjnych tez paleoastronautyki: możliwość ingerencji istot pozaziemskich w prehistoryczne dzieje Ziemi. Twórcy programu koncentrują się m.in. na rzeźbach z kompleksu świątynnego Angkor Wat w Kambodży, które – według narracji serialu –  mają przedstawiać dinozaury, w szczególności stegozaura. Odcinek stawia pytania, w jaki sposób starożytne kultury mogły znać zwierzęta, które według współczesnej nauki wyginęły miliony lat przed pojawieniem się człowieka. Autorzy idą krok dalej, sugerując, że obcy mogli nie tylko przekazać ludziom wiedzę o tych istotach, lecz także celowo doprowadzić do ich wyginięcia, aby „zrobić miejsce” dla ludzkości. Program łączy archeologiczne artefakty, spekulacje o wymieraniu dinozaurów oraz motyw „starożytnych astronautów”, tworząc sugestywną narrację, która – mimo formy dokumentalnej –  wykracza daleko poza ustalenia paleontologii i archeologii.

Odcinek „Aliens and Dinosaurs” zawiera wyjątkowo dużą liczbę błędów merytorycznych, które nie wynikają jedynie z dezaktualizacji wiedzy, lecz były niepoprawne już w momencie emisji w 2012 roku. Program wielokrotnie myli podstawowe fakty z zakresu paleontologii, co podważa jego wiarygodność jako materiału „dokumentalnego”.

Analiza w pigułce:

• Błędy klasyfikacyjne – Mozazaur pokazany jako dinozaur, choć był morskim gadem spokrewnionym z jaszczurkami, a nie przedstawicielem Dinosauria

Źródło: https://biologyinsights.com/is-a-mosasaurus-a-dinosaur-or-a-marine-reptile/

• Allosaurus ukazany przy wymieraniu kredowym, choć wyginął ok. 80 mln lat wcześniej (późna jura)

Źródło: https://www.britannica.com/animal/Allosaurus

• Teza, że „wszystko w czasach dinozaurów było większe”, mimo istnienia wielu małych ssaków, gadów, owadów i niewielkich ptako- i pterozaurów

Źródło: https://www.activewild.com/cretaceous-period-animals/

• Przesadzone szacunki masy zauropodów (ponad 100 ton), niezgodne z ustaleniami naukowymi.

Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37160089/

• Sugestia, że wszystkie ptaki pochodzą bezpośrednio od Archaeopteryxa, co implikuje liniowy model ewolucji zamiast rozgałęzionego

Źródło: https://arxiv.org/abs/1210.1604

• Stwierdzenie, że „nie mamy żadnego sposobu oceny ich [dinozaurów] inteligencji”, mimo badań endokastów czaszek i porównań neuroanatomicznych

Źródło: https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-paleontology/article/paleoneurology-of-the-iguanodontian-fostoria-dhimbangunmal-from-the-midcretaceous-of-australia/33C3B975F46499FCCC838F7EBE973F5A

• Pytanie „dlaczego wyginęły tylko dinozaury?” ignoruje fakt, że wymieranie kredowe objęło również pterozaury, gady morskie, amonity, plankton i wiele innych organizmów

Źródło: https://www.researchgate.net/publication/337771587_UNLIKELY_IMPACT_The_Unexpected_Discovery_of_the_Paleogene-Cretaceous_Impact_Crater

https://www.lpi.usra.edu/features/chicxulub

• Tezy o ingerencji kosmitów opierają się na błędach faktograficznych i uproszczeniach, a nie na danych paleontologicznych czy metodzie naukowej.

Serial jest idealnym przykładem tego, jak niektóre media popularyzują pseudonaukowe teorie. Program wykorzystuje atrakcyjną narrację, sugestywne wizualizacje, dramatyczną muzykę i retoryczne pytania, by tworzyć wrażenie naukowej rzetelności, mimo braku empirycznych dowodów. Media społecznościowe i platformy streamingowe dodatkowo wzmacniają zasięg tych treści, sprawiając, że teorie o kontaktach z obcymi docierają do szerokiej publiczności. Takie programy przynoszą łatwy zysk, mają niskie koszty produkcyjne i perfekcyjnie pasują do fali antyintelektualizmu i licznej ilości paranaukowych treści we współczesnym społeczeństwie.

Co na to nauka?

Współczesna paleontologia i biologia ewolucyjna jednoznacznie odrzucają tezy przedstawione w odcinku Ancient Aliens: Kosmici i dinozaury. Nie istnieją żadne naukowe dowody, że dinozaury i ludzie współistnieli, ani że istoty pozaziemskie miały wpływ na ich ewolucję czy wymieranie. Chronologia zapisu kopalnego pokazuje, że dinozaury wyginęły około 66 mln lat temu, natomiast najwcześniejsi przodkowie rodzaju Homo pojawili się dopiero kilka milionów lat temu. Źródło: https://www.nature.com/articles/285198a0

https://www.usgs.gov/faqs/did-people-and-dinosaurs-live-same-time

Nauka wyjaśnia wymieranie kredowe poprzez uderzenie planetoidy Chicxulub oraz następujące po nim globalne zmiany klimatyczne, co potwierdzają dane geologiczne, geochemiczne i paleontologiczne. Twierdzenia, że „wszystko w mezozoiku było większe”, są nieprawdziwe – zapis kopalny dokumentuje istnienie licznych małych ssaków, gadów i ptaków, a także zróżnicowanie rozmiarów dinozaurów.

Źródła: https://www.researchgate.net/publication/337771587_UNLIKELY_IMPACT_The_Unexpected_Discovery_of_the_Paleogene-Cretaceous_Impact_Crater

https://www.lpi.usra.edu/features/chicxulub