Français
Polski
English (UK)
Ελληνικά
Magyar
Italiano
БългарскиAutor: Bartosz Stanek
Krótki wstęp
W mediach społecznościowych krąży alarmistyczny tekst sugerujący, że „Twoje dziecko spróbuje
zalogować się na TikToka i ekran odpowie: „Przykro mi, wróć za rok albo dwa”, oraz że Australia i
Dania już od teraz odcinają dzieci od wybranych platform społecznościowych. Ten materiał miesza
prawdę z przesadą i uproszczeniami, natomaist ma w sobie jądro realnej polityki (tak, rządy podejmują kroki ograniczające wiek), ale przedstawia je w formie sensacji i nie zawsze zgodnie z faktami.
Analiza w pigułce
- Prawda: Australijski parlament przyjął nowelizację o minimalnym wieku korzystania z
mediów społecznościowych – Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age)
Bill 2024). Rząd zapowiedział, że platformy będą musiały podejmować „rozsądne
kroki”, aby zapobiec posiadaniu kont przez osoby poniżej 16 roku życia. (Departament
Infrastruktury i Transportu) - Prawda (częściowa): Duński rząd ogłosił plany ograniczeń dla osób poniżej 15 lat
z możliwością zgody rodzica dla 13- i 14-latków — to jednak dopiero propozycja
polityczna, która wymaga wdrożenia i szczegółów wykonawczych. (Reuters) - Fałsz / przesada: Nieprawdziwe jest sugerowanie, że od razu przy próbie logowania
każdemu nie-16-latkowi wyskoczy komunikat „wróć za rok albo dwa” — to
uproszczenie techniczne i retoryczne. Przepisy nie karzą użytkowników/dzieci, a
obowiązki nakładają na platformy; wdrożenie w praktyce będzie stopniowe i technicznie
złożone. (eSafety Commissioner) - Główna niepewność: Jak sprawdzić wiek bez naruszania prywatności, czy przepisy
nie wypchną młodych do mniej bezpiecznych, nieregulowanych usług i jakie będą
realne skutki dla zdrowia psychicznego – to otwarte pytania, które wymagają danych i
przede wszystkim czasu.
Co wydarzyło się w sieci?
Na Facebooku, Twitterze i w polskich blogach pojawiły się nagłówki i posty, które mieszają:
(a) fakt ustawodawczy – przyjęcie australijskiej nowelizacji;
(b) uproszczone wnioski techniczne – że konta i dostęp zostaną natychmiastowo
zablokowane przy logowaniu;
(c) interpretacje polityczne – że „dorośli oddają władzę algorytmom”.
Posty często używają emocjonalnego języka i obrazów (np. rodzinne zdjęcia), by zwiększyć
udostępnienia. Takie mieszanie faktów i narracji prowadzi do dezorientacji i polaryzacji, co
dokładnie to widzimy w omawianym przykładzie.
Mechanizm dezinformacji
- Zniekształcanie skutków regulacji: przedstawianie złożonego procesu prawnego jako
natychmiastowej, technicznej blokady. Upraszcza się treść ustawy do fałszywego hasła typu „nie
wejdziesz na TikToka”, mimo że przepisy dotyczą obowiązków platform, procedur oceny
ryzyka czy wymogów technicznych — a nie automatycznego odcinania użytkowników. - Emocjonalne obciążenie przekazu: używanie nacechowanych fraz („odcinają dzieci”, „wróć
za rok”) zamiast precyzyjnych opisów tego, co rzeczywiście wynika z regulacji. - Brak źródeł lub wybiórcze cytowanie: zamiast dokumentów rządowych, analiz prawnych czy
stanowisk instytucji pojawiają się odniesienia do blogów, komentarzy lub wyrwanych z
kontekstu wypowiedzi. - Uproszczony apel do autorytetu: powoływanie się na jednego autora lub jedną książkę jako
ostateczny „dowód”. Przykładowo Jonathan Haidt (psycholog społeczny badający wpływ
technologii na młodzież) bywa przywoływany jako jedyne źródło interpretacji, mimo że
jego tezy są częścią szerszej debaty i nie stanowią jednoznacznego konsensusu naukowego.
Co mówią oficjalne źródła i prawo?
Parlament uchwalił ustawę Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act
- W oficjalnych materiałach rządu federalnego oraz regulatora eSafety Commissioner
jasno wskazano, że nowe przepisy nie nakładają żadnych kar na dzieci ani rodziców, lecz
przenoszą odpowiedzialność na platformy społecznościowe. Oznacza to, że:
- To firmy technologiczne (np. Meta, TikTok, Snapchat) mają obowiązek wdrożyć takie
mechanizmy, które w praktyce utrudnią lub uniemożliwią korzystanie z platform
osobom poniżej 16 lat; - Przepisy wymagają podjęcia “reasonable steps” / „rozsądnych kroków”, czyli
działań adekwatnych do możliwości technicznych danej platformy (np. bardziej
skutecznej weryfikacji wieku przy rejestracji); - Kary finansowe dotyczą sytuacji, w których platforma nie wypełni obowiązków
określonych w ustawie, np. nie wdroży procedur weryfikacji wieku, zignoruje zgłoszenia
lub nie dostosuje algorytmów moderacji — są to właśnie „uchybienia”, czyli zaniedbania po
stronie firmy, a nie użytkownika; - Rząd i regulator podkreślają, że jest to zmiana regulacyjna nakierowana
na przedsiębiorstwa, a nie „ban” wymierzony w dzieci; - Dokumenty rządowe opisują również etap przejściowy — wdrażanie nie nastąpi
jednym ruchem, lecz w ramach kolejnych faz, w których platformy będą musiały
przedstawić i zrealizować nowe procedury (Departament Infrastruktury i Transportu)
Duński rząd przedstawił porozumienie polityczne zapowiadające wprowadzenie ograniczeń dla
użytkowników poniżej 15. roku życia, z możliwością zgody rodzica dla 13–14-latków. To na razie plan
i kierunek polityki, a nie w pełni uchwalone i wdrożone prawo. Reuters i organizacje monitorujące
politykę cyfrową zaznaczają, że:
(d) regulacje są na wczesnym etapie,
(e) wymagają konkretnych ustaw i procedur wykonawczych,
(f) dopiero w kolejnych miesiącach rząd doprecyzuje, jakie obowiązki będą miały platformy, a
jakie uprawnienia rodzice.
(Reuters)
Ważne rozróżnienie: ustawa ≠ natychmiastowy i techniczny „ban” widoczny dla każdego
konta. Ustawa tworzy ramy prawne i sankcje dla platform — jak one to zrealizują (weryfikacja
wieku, blokowanie rejestracji, analityka behawioralna, facial-age estimation, itp.) to osobny,
skomplikowany etap.
Co mówi nauka i uznani eksperci?
- Korelacja nie oznacza przyczynowości. Liczne przeglądy systematyczne i metaanalizy
wskazują, że intensywne lub problemowe korzystanie z social media wiąże się z
wyższym ryzykiem objawów depresyjnych (np. PHQ-9), lękowych (np. GAD-7) czy
zaburzeń snu u młodzieży (np. liczba godzin snu, trudności z zasypianiem). Większość
badań jest jednak obserwacyjna, więc nie pozwala jednoznacznie określić, czy to
korzystanie powoduje pogorszenie zdrowia psychicznego, czy też młodzież z już
istniejącymi problemami psychicznymi częściej spędza czas w social mediach. (MDPI) - Głos Jonathana Haidta: Haidt trafnie wskazuje na zbieżność narastających problemów
psychicznych z powszechnością smartfonów i platform social media; jego książka
zainspirowała dyskusję i politykę, ale wielu badaczy krytykuje nadmierne upraszczanie
i stawianie ekranów jako jedynej przyczyny. Przeglądy krytyczne podkreślają, że pandemia, zmiany społeczno-ekonomiczne i diagnostyka również wpływają na - statystyki zdrowia psychicznego. (The Guardian)
- Eksperci ds. prywatności i prawa: ostrzegają przed metodami weryfikacji wieku, które
mogą naruszać prywatność (biometria, facial age estimation, wymaganie danych
płatniczych) i podkreślają ryzyko wycieków danych lub profilowania. To realny
problem, o którym ustawodawcy i regulatorzy mówią otwarcie. (eSafety Commissioner)
Domowy eksperyment (jak zweryfikować narrację bez specjalistycznego sprzętu)
Jeśli natkniesz się na taki „szokujący” post — sprawdź krok po kroku:
- Odwiedź źródła rządowe: eSafety Australia i oficjalne strony rządu (fact-
sheet, komunikaty PM). Porównaj dokładne sformułowania i daty. - Szukaj komunikatów platformy: czy TikTok/Meta/YouTube wydały oficjalne instrukcje
dla użytkowników w Twoim kraju? Platformy zwykle publikują centra pomocy w
sprawie prawa lokalnego. - Zapytaj lokalne media wiarygodne: agencje informacyjne (Reuters, TVP, lokalne
serwisy informacyjne) często potwierdzają fakty i opisują, co realnie się zmienia.
Rekomendacje dla czytelników
- Nie panikuj — sprawdź źródła. Zanim udostępnisz post typu „blokują TikToka
dzieciom”, otwórz linki do oficjalnych stron rządowych i do centrum pomocy platformy. - Zadbaj o prywatność dziecka: jeśli prawo w Twoim kraju wprowadza weryfikację
wieku, obserwuj proponowane metody weryfikacji i wybieraj rozwiązania
minimalizujące udostępnianie biometrii lub danych finansowych. - Rozmawiaj z dzieckiem: niezależnie od przepisów, rozmowa o zdrowym korzystaniu
z internetu, higienie snu i krytycznym odbiorze treści ma natychmiastowy wpływ. - Popieraj wielowymiarowe rozwiązania: regulacja platform to tylko jeden z
elementów odpowiedzi na problem, obok inwestycji w opiekę zdrowotną, edukację
cyfrową oraz wsparcie psychologiczne w szkołach.
Podsumowanie
Post ten miesza fakty (istnieje ustawodawstwo w Australii i debata polityczna w Danii) z przesadą i
uproszczonymi wnioskami technicznymi (natychmiastowe blokowanie przy logowaniu, komunikaty
„wróć za rok albo dwa”). Rzeczywistość prawna: ustawy nakładają obowiązki na
platformy, a implementacja będzie stopniowa i technicznie złożona; użytkownicy i rodzice
najczęściej nie będą karani. Naukowo: istnieją dowody na korelacje między intensywnym
użyciem social media a pogorszeniem niektórych miar zdrowia psychicznego u młodzieży (np.
poziom lęku – skala GAD-7, depresji – skala PHQ-9, liczba zgłaszanych problemów ze snem,
samopoczucie mierzone ankietami psychologicznymi), ale związek przyczynowo-skutkowy jest
skomplikowany i wymaga dalszych badań. Debata polityczna o minimalnym wieku ma sens i
jest warta publicznej dyskusji, ale powinna być prowadzona na podstawie precyzyjnych faktów,
a nie alarmistycznych nagłówków.
Źródła
esafety.gov.au (2025). Social media age restrictions. Dostępne na:
https://www.esafety.gov.au/about-us/industry-regulation/social-media-age-restrictions
(Dostęp: 10.12.2025).
Infrastructure.gov.au (2024). Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Bill 2024 –
fact sheet. Dostępne na:
https://www.infrastructure.gov.au/department/media/publications/online-safety-amendment-socia
l-media-minimum-age-bill-2024-fact-sheet (Dostęp: 10.12.2025).
MDPI (2025). Associations Between Social Media Use and Mental Disorders in Adolescents and
Young Adults. Dostępne na: https://www.mdpi.com/2076-328X/15/11/1450 (Dostęp: 10.12.2025).
Reuters (2025). Denmark set to ban social media platforms for children under 15. Dostępne na:
https://www.reuters.com/sustainability/society-equity/denmark-set-ban-social-media-
platforms-c hildren-under-15-2025-11-07/ (Dostęp: 10.12.2025).
The Guardian (2024). Jonathan Haidt’s “The Anxious Generation” review. Dostępne na:
https://www.theguardian.com/books/2024/apr/27/anxious-generation-jonathan-haidt
(Dostęp: 10.12.2025).
No responses yet